‘Een smalle basis’

Duurzame energie groeit snel, maar komt vanaf een smalle basis’, zei Shell-CEO Ben van Beurden routinematig bij de presentatie van de strategie in juni. Ik schrijf ‘routinematig,’ omdat ik exact dezelfde formulering al vaker heb gehoord en gelezen uit de mond van Shell-medewerkers. In 2012 bijvoorbeeld, toen ik de toenmalige Shell-directeur Dick Benschop interviewde voor Technisch Weekblad en hem vroeg naar de rol van Shell in duurzame energie.

Toen Dick Benschop in 2012 sprak van een smalle basis, leverde zonne-energie 0,5 procent van de wereldwijde energievraag. Nu Ben van Beurden het herhaalt is de smalle basis van zonne-energie meer dan 1,3 procent (percentage van 2015).

Shell-medewerkers die denken dat die basis nog decennia klein zal blijven en dat olie en gas nog tientallen jaren dominant zullen blijven, raad ik aan het volgende gedachtenexperiment te doen: we laten een voetbalstadion vol met water lopen. De Arena, de Kuip, het PSV-stadion, je mag zelf kiezen welk stadion je onder water wilt zetten. We gaan op de middenstip staan en laten één druppel vallen. Een seconde later twee druppels. Weer een seconde later vier druppels. Zo druppelen we het stadion vol. Wanneer moeten we naar de nooduitgang? Na een paar jaar of na een paar dagen? Iedereen die dit verhaal voor het eerst hoort, onderschat de snelheid van exponentiële groei, inclusief ikzelf. Pessimisten schatten dat het jaren gaat duren. Optimisten als ik schatten dat het binnen een dag gebeurd moet zijn. 

Ik heb het gedachtenexperiment in een spreadsheet gezet. Je bent ingenieur of je bent het niet. Bij een druppelgrootte van 10 microliter en een stadionvolume van 1,5 miljoen kubieke meter duurt het – schrik niet - 48 seconden voor het stadion vol is. Laat dit even op je inwerken. Het begint met een paar druppels en binnen een minuut stroomt het water over de rand van het stadion, Amsterdam, Rotterdam of Eindhoven in.

De verklaring voor het feit dat bijna iedereen denkt dat het uren, dagen, maanden of  jaren gaat duren, is dat we gewend zijn lineair te denken. Wanneer we immers 5 kilometer per uur lopen, lopen we de 40 kilometer in 8 uur. Hierdoor onderschatten we exponentiële groeit stelselmatig.

Natte voeten

Het verhaal wordt nog interessanter, wanneer we terug tellen vanaf seconde 48, wanneer het water over de bovenste ring stroomt. Een seconde eerder was het stadion nog maar halfvol. Op seconde 46 een kwart. Op seconde 42, 6 seconden voordat het stadion vol is, zitten we op 1,6 procent. Zodra je een procent bent gepasseerd, heb je nog maar 6 a 7 verdubbelingen nodig om tot 100 procent te komen. Maar een paar seconden eerder hebben we niets in de gaten. Slechts 10 seconden voor het stadion overstroomt krijgen we natte voeten. Dan kunnen we ons niet voorstellen dat we al te laat zijn om de nooduitgang te halen.

Exponentiele groei van zonnepanelen

Zonne-energie maakt al jaren een exponentiële groeit door. Iedere twee jaar verdubbelt de hoeveelheid geïnstalleerde zonnepanelen. Volgens kennisplatform Solarplaza leverden zonnepanelen in 2015 1,3 procent van de wereldwijde energievoorziening. ‘Een smalle basis’, inderdaad, maar laten we ons eens voorstellen dat zonne-energie op dezelfde manier exponentieel blijft groeien. Dan hebben we vanaf 2015 nog maar zes verdubbelingen (twaalf jaar) nodig om op 83 procent te komen. Het is dan 2027. Het jaar erna halen we de 100 procent. Natuurlijk moeten we in die periode nog vele andere uitdagingen aangaan, zoals het elektrificeren van het transport en het ontwikkelen van energieopslag, maar met exponentiële groei ligt een volledige duurzame energievoorziening binnen handbereik. We rekenen de groei van windenergie, aardwarmte, waterkracht, zoet-zout-energie, getij-energie, golfenergie en biomassa niet eens mee. Nog zes verdubbelingen. Nog twaalf jaar. Het is dan 2028.

Mark van Baal is oud-energiejournalist en oprichter van Follow This, een beweging van groene Shell-aandeelhouders die Shell willen bewegen over te schakelen op duurzame energie zodat de wereldwijde energietransitie veel sneller gaat. Kijk op: www.follow-this.org.

 

Foto: Anke Teunissen 

Steekwoorden: CO2duurzame energie

Comments

Post new comment

CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.